LİNEER MOTORLARIN KULLANIM ALANLARI


Lineer motorların kullanım alanları bilhassa yüksek hız, ivme ve hassasiyetin önemli olduğu alanlarda mucize bir buluş olarak hızla genişlemektedir. Yüksek tekrarlanabilirlik, mikron altı çözünürlük ve büyük ivmeler ile kullanıldığı uygulamalardaki çevrim zamanını radikal ölçülerde düşürebilirken, aynı zamanda kullanıldığı uygulamanın da kalitesini artırmaktadır. Bu şekilde yüksek olan fiyatının yarattığı dezavantajı da tolere etmektedir. Bunun yanında MEMS (Mikro Elektromekanik Sistemler) ve Nanoteknoloji’nin gelişiminde önemli bir basamak olmuştur.




Microarray Makinası



Tıp alanında da çeşitli lineer motor kullanım alanları vardır. CAT-scan makinalarında hasta masasının hareket ettirilmesinde lineer motorlar kullanılmaktadır. Bunun yanında kontak lenslerin ve gözlük camlarının işlenmesinde; istenen bükeyliğin verilmesinde lineer motorlar yardımıyla taşlama yapılmaktadır. Oldukça ilginç ve uç bir uygulama da DNA/gen dizilimi yapmaktır. Trilogy Systems Corporation’ın lineer motorlarıyla yapılmış uygulamalardan biridir. İlk başta inanılmaz gibi gelse de lineer motorlarla 10 nanometre çalışma çözünürlüğe kadar ulaşılabildiği düşünüldüğünde o kadar da inanılmaz olmadığı görülecektir.


      

Baldor ve PI’ın Mikron Altı Lineer Motorları



Çeşitli kullanım alanlarından örnekler vermek gerekirse; MEMS teknolojisinde waferların konumlandırılması, üzerlerine kalıpların yerleştirilmesi işlevlerinde lineer motorlar vazgeçilemezdir. İstenilen boyutlarda yüksek çözünürlük ve tekrarlanabilirlikle bu alanda kullanılabilecek en hızlı hareket eden araçtır. Zira 10 nanometreye kadar çözünürlüğe ulaşmak diğer geleneksel yöntemlerle pek kolay değildir.




Wafer Taşıma ve Konumlandırma Sistemi Taslağı



Metrolojide çeşitli ölçüm araçlarının imalatında ve ölçümlerde kullanılabilmektedir. Bir mikronun altına inebilen çözünürlüğü ile daha kesin ölçüm yapmaya imkân vermektedir. Cisimlerin hassas olarak ölçülmesinde ve katı modellerin elde edilmesinde kullanılan CMM makinalarının gantry sistemlerinde kullanılmaktadır. Ayrıca elektron mikroskoplarında da kullanılmaktadır.




CMM



İmalat makinalarında bilhassa CNC tezgâhlarında ve lazerli kesme tezgâhlarında kullanılmaktadır. Hassas toleranslı parçaların işlenmesinde büyük kolaylık sağladığı gibi imalat hızını da arttırmaktadır. Buna bir örnek olarak Ermaksan firmasının WIN2006 fuarına sergilemek üzere getirdiği lazerli kesme tezgâhı da verilebilir. Bir kâğıdın üzerine resim çizdiğimizde daha hızlı bir şekilde sac üzerinde, verilen şekildeki parçaları hızlı ve çok düzgün bir biçimde kesmektedir. Lineer motorlarla ilgili lineer konveyör patentleri de mevcuttur. Paletlerin bir hat boyuna taşınmasında kullanılabilmektedir.


      

Hassas Konumlandırma Tablası ve 3 Eksenli Gantry Sistemi



Elektronik sanayinde, elektronik kartlarda devre elemanlarının yerlerine yerleştirilmesi lehimlenmesi gibi işler lineer motorlar ile seri bir şekilde yapılabilmektedir. Bilindiği gibi devre elemanlarının kart üzerine hassas bir şekilde yerleştirilmesi ve bunların dikkatlice lehimlenmesi ve yapıştırılması çok önemlidir ve büyük özen ister.

Ulaşımda, hızlı tren diye bildiğimiz Maglev Trenleri de aslında birer lineer motordur. Gene aynı prensiple çalışırlar. Şehirleri birbirine bağlayan stator rayları üzerinde saatte 500 km/saat hıza ulaşabilen araçlardır bunlar. Ancak Maglev trenlerinde lineer motorlardan farklı olarak doğal mıknatıslar yerine düşük sıcaklıklarda süper iletkenler kullanılır. Süper iletkenler yaklaşık -250°C sıcaklıkta çok güçlü manyetik özellikler gösterirler. Bu sayede tren hem hareketi esnasında havada kalabilir hem de başarıyla hızlanabilir.


      

Maglev Treni



Baskı teknolojisinde büyük ebatlı, yüksek çözünürlüklü yazıcılarda yazıcı kafasın hareketini sağlayan düzenekte lineer motorlar kullanılmaktadır. Bazı otomotiv fabrikalarında araç şasilerinin hareket ettirilmesinde kullanılmaktadır ki bilhassa bu uygulama lineer motorların ne kadar güçlü olabileceğini de göstermektedir. Bunun anında askeri alanda da çeşitli lineer motor uygulamaları vardır. Örnek vermek gerekirse füze rampa sistemlerinin yönlendirilmesinde kullanılmaktadır. Ülkemizde 1980li yılların ortalarında ordu için böyle bir rampa tasarımı yapılmıştır. Prof. Dr. Nejat Tunçay ve ekibinin bu çalışması ile ilglili daha fazla bilgiye SAVTEK’in ilgili yıllardaki bildiriler kitaplarından ulaşılabilir.