LİNEER MOTORLARIN KULLANIMI


Lineer motorlar genellikle yatay düzlemde kullanılır. Bunun ana amacı ağırlık kuvvetinin harekete etkisini azaltmaktır. Her ne kadar lineer motorların kuvvetleri günden güne artsa da geleneksel teknolojinin kullanıldığı lineer hareket sistemlerine kıyasla hala geri kalmaktadır. Dikey düzlemde pek sık kullanılmamasının bir diğer sebebi de aniden gücün kesilmesi durumunda forcerın yere çarpma tehlikesi de vardır. Gerçi gücün aniden kesilmesi yatay düzlemde çalışan lineer motorlar için de eş derecede tehlike yaratır. Lineer motorlar 1–10 G arasında değişen ivmelere ve 5 m/s hıza ulaşabilmektedir. Benzer şekilde gücün aniden kesilmesi lineer motorun çarpma ile zarar görmesine sebep olabilir. Bunun için motorların iki ucuna bu ihtimal de düşünülerek kauçuk yastıklar konur. Ayrıca dikey düzlemde çalışılacağı zaman forcer bir karşı ağırlıkla desteklenir.




İki Eksenli Bir Lineer Motor Sisteminin Yakından Görünüşü



Lineer motorların yataklanması da dikkat isteyen bir çalışmadır. Lineer yataklarla lineer motor paralel olarak konumlandırılmalıdır. Her iki uçta da paralellikten katalogda belirtilen limitlerden daha fazla kaçıklık olmamalıdır ki bu limitler oldukça dardır. Ayrıca aradaki hava boşluğu da tavsiye edilen aralıkta olacak şekilde ayarlanmalıdır yataklama yapılırken. Hafif yükler için yataklama yapılmaya gerek olmayabilir. Ancak yük arttıkça lineer motorun hem emniyetle kullanılabilmesi hem de forcer ile stator arasındaki boşluğu istenen değerde sabit tutmak için kullanılabilir.




Çeşitli Lineer Motor Yataklama Yöntemleri - Sırasıyla; Düz, Ters ve Yan



Lineer motorların geleneksel lineer hareket mekanizmalarına göre bir büyük avantajı da limitlerinin olmamasıdır. Raylar uç uca eklenerek istenilen uzunlukta bir strok elde edilebilir. Bunun yanında lineer motorlarda bir stator ray üzerinde birden fazla forcer kullanılabilir. Bunlar ayrı sürücülerle sürülebilmektedir.




İki Lineer Motor Statorunun Uç Uca Eklenmesi



Lineer motorlarda çoğunlukla ray olarak kullanılan kısım; doğal mıknatısların bulunduğu statordur. Forcer ise hareketli kısım olup genellikle statora göreceli olarak daha kısadır. Uzun stroklu uygulamalarda statorun sabit olması büyük bir avantajdır. Zira hareketli kısım olan forcerın ağırlığı daha düşüktür. Ancak forcerın kablo bağlantılarının harekete uygun şekilde bir kablo koruyucusu ile korunması gerekir. Kısa stroklu uygulamalarda ise genellikle tam tersi yapılmaktadır. Hareketli parça statordur. Sarımların olduğu forcer ise yerde sabittir. Bu şekilde kullanıldığında hareket eden kablolar da bir sorun yaratmamaktadır.




Çeşitli Lineer EnKoderler



Lineer motorlar genellikle yapılabilen geri beslemenin çözünürlüğünde çalışırlar. Çeşitli geri besleme yöntemleri vardır. Öncelikle her lineer motorda bir Hall Effect Sensor bulunur. Bunun yanında hareket doğrultusundaki konumunu belirlemek içinde çeşitli yöntemler kullanılır. Kısa stroklu mikron altı ya da nano altı lineer motorlarda kapasitanslı geri besleme kullanılır. Ancak bunlar sadece çok kısa stroklar için kullanılabilir. Diğerlerinde LVDT, laser inferometre, analog ve dijital encoderlar vb. kullanılır. Pek tercih edilmese de optik ölçüm yöntemleri de kullanılmaktadır. Kirli ve ıslak yüzeyler için ise manyetik encoder kullanılır.

Lineer Motorlar Nerelerden Temin Edilebilir

Türkiye’de lineer motorların ticari uygulamaları yeni yeni gelişmektedir. Türkiye’ye lineer motor getiren dört şirket vardır. Maalesef bunların hiçbiri elinde stok bulundurmamaktadır. Sipariş verildiği takdirde sipariş merkeze iletilmektedir. Bu şekilde sipariş edilen lineer motor ancak 4–6 hafta içinde teslim edilmektedir. Lineer motor uygulamaları projelerinin zamanlanmasında dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta teslim süresidir:

• Mikrohost Sistem – Baldor lineer motor ve sürücüleri (www.mikrohost.com.tr)

• Omron – Yaskawa lineer motor ve sürücüleri (www.omron.com.tr)

• Polymak – Hiwin lineer motor ve sürücüleri (www.hiwin-tr.com)

• Robotek – Danaher lineer motor ve sürücüleri (www.robotek.com.tr)